Gió đã đổi chiều kể từ khi những con tàu chở dầu lênh đênh trên biển không có người nhận khiến giá dầu về mức âm vào tháng 4 năm ngoái. Hơn một năm sau, từ chỗ thừa thãi cho không ai lấy, nguyên liệu sản xuất đang trở nên khan hiếm hơn bao giờ hết và thi nhau tăng giá từ thép, phân bón, hóa chất, dầu khí, kim loại công nghiệp, giấy… tới cả các ngành dịch vụ liên quan đến chuỗi cung ứng đầu vào như vận tải biển, logistic. Nhóm nguyên liệu thực phẩm chậm chạp hơn nhưng một số cũng đã nhúc nhích tăng giá như đường, cá tra…

Lạm phát đang hiện hữu rõ ràng hơn, có vẻ không hề tạm thời và mau chóng qua đi như FED kỳ vọng.  Cần làm gì trong bối cảnh lạm phát ?

----------------------------------------------------------

Rủi ro lạm phát lớn hơn những gì FED kỳ vọng ?

Covid lan rộng ra toàn cầu khiến GDP của hầu hết các nền kinh tế trên thế giới suy giảm trong năm 2020. Để đối phó với sự sợ hãi dẫn tới rủi ro mất thanh khoản trên thị trường tài chính, các máy bơm của ngân hàng trung ương đã hoạt động hết công suất kể từ tháng 3/2020 để cung cấp thanh khoản cho nền kinh tế bảo đảm không có sự đổ vỡ nào xảy ra và thay thế tâm lý sợ hãi có thể tạo nên giảm phát bằng một tâm lý hưng phấn. 

Chúng ta biết rằng cung tiền có mối quan hệ với các đại lượng khác trong nền kinh tế theo công thức:

M x V = P x Y

  • Ban đầu, cung tiền (M) dù đã tăng mạnh nhưng do hiệu ứng đóng cửa của các nền kinh tế nên Vòng quay tiền (V) giảm mạnh dẫn đến lạm phát P vẫn ở mức rất thấp.
  • Khi thế giới bắt đầu từng bước kiểm soát được dịch bệnh với sự ra đời của vaccine, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nhiều nền kinh tế lớn (Y) đã hồi phục mạnh mẽ từ một nền thấp đã sụt giảm do đóng cửa.
  • Giờ đây, khi thế giới đã quen với virus và đang tiến dần đến sự mở cửa “bình thường mới”, các trung tâm mua sắm đã mở cửa trở lại ở nhiều quốc gia thì vòng quay tiền (V) bắt đầu tăng trở lại. Nếu năng lực sản xuất của các quốc gia (Y) đáp ứng được sự gia tăng nhu cầu này thì lạm phát (P) sẽ không đáng kể và chúng ta có thể chứng kiến sự tăng trưởng thần kỳ của Y trong thời gian tới. Một vài áp lực lạm phát (P) nếu có sẽ chỉ là ngắn hạn và sẽ nhanh chóng biến mất. Đó là kịch bản tốt mà FED vẫn luôn nói với thị trường.

Tuy nhiên, FED chỉ có thể tác động tới phía cầu của nền kinh tế, tức là biến M trong công thức ở trên. Ở vế bên phải, biến P và biến Y phụ thuộc rất nhiều vào phía cung của nền kinh tế và FED không tác động được đến vế này. Và những yếu tố có thể khiến mọi thứ chệch với mong đợi của FED nằm ở đây:

  • Năng lực sản xuất (Y) đang hồi phục chậm hơn nhu cầu: Nguyên nhân đến từ sự hồi phục từ dịch bệnh không đều ở các quốc gia. Khi mà các nước phát triển (nguồn tiêu thụ chính đại diện cho phía cầu) hồi phục mạnh mẽ thì các nước đang phát triển (các trung tâm sản xuất của thế giới như Ấn Độ, Đông Nam Á) lại hồi phục chậm hơn rất nhiều. Tình trạng này có thể sẽ không quá tạm thời bởi nguồn cung vaccine thiếu hụt trong khi các chủng virus vẫn diễn biến phức tạp. Một yếu tố cũng không tạm thời diễn ra trầm trọng hơn khi mà các quốc gia phát triển nhận ra sự nguy hiểm trong việc phụ thuộc vào chuỗi cung ứng duy nhất từ một quốc gia như Trung Quốc và tìm cách di dời các cơ sở sản xuất khỏi nước này. Kỷ nguyên toàn cầu hóa đi xuống, các trung tâm sản xuất rải rác được set up ở nhiều quốc gia đẩy chi phí sản xuất lên cao.
  • Sự thiếu hụt tư liệu sản xuất đẩy (P) lên cao: Sự thiếu hụt này đang hiện hữu cả ở yếu tố các nguyên liệu sản xuất và nhân công
    • Sự thiếu hụt nguyên liệu sản xuất không chỉ đến từ nhu cầu bùng nổ nhất thời: Sự dịch chuyển khỏi năng lượng hóa thạch để chuyển sang năng lượng tái tạo đang tạo ra sự thiếu hụt nguồn cung trong thời gian chuyển giao. Rất nhiều công ty dầu khí đã phá sản khi giá dầu âm năm ngoái và kể cả khi giá dầu tăng trở lại năm nay cũng rất khó để huy động vốn tái đầu tư dự án do không nhiều NĐT sẵn sàng bỏ tiền cho một ngành công nghiệp mà thế giới đang dời bỏ. Tình trạng tương tự đang xảy ra với than đá đe dọa đẩy Châu Âu vào tình trạng thiếu năng lượng sưởi ấm cho mùa đông hay hiện tượng mất điện trên diện rộng ở Trung Quốc. Trong khi đó, năng lượng tái tạo vẫn đang có giá thành cao và chưa thể thay thế được ngay lập tức hệ thống năng lượng cũ trong bối cảnh nhu cầu tăng mạnh.
    • Thiếu hụt lao động trầm trọng sau dịch: Rất nhiều lao động đã bỏ việc và chưa có ý định quay trở lại làm việc trong điều kiện bệnh dịch vẫn tiềm ẩn. Nhân công thiếu hụt trầm trọng ở các ngành logistic, cảng biển… khiến hàng hóa vận chuyển bị tắc nghẽn và chi phi vận chuyển tăng chóng mặt. Để thu hút lao động, các doanh nghiệp buộc phải tăng lương (tăng lương sẽ làm tăng chi phí KHÔNG TẠM THỜI) và kể cả điều đó cũng không có gì hứa hẹn hiện tượng đứt gãy chuỗi cung ưng hiện nay sớm được giải quyết

Tất cả điều này đang tạo ra hiện tượng Supply Crunch (thiếu hụt cung) tác động đến các biến số ở vế phải của phương trình M x V = P x Y theo hướng Y sẽ không tăng nhanh được như kỳ vọng của FED và còn P thì ngược lại. Những điều này đang tạo ra áp lực lạm phát dai dẳng hơn FED kỳ vọng và buộc FED phải sớm cắt giảm chương trình kích thích kinh tế.  Xu hướng này có thể diễn ra trên quy mô toàn cầu. Một số nước sẽ có độ trễ do đang chịu ảnh hưởng từ việc đóng cửa bởi Covid nhưng áp lực lạm phát sẽ tăng khi mở cửa trở lại.

Làm gì trong bối cảnh lạm phát ?

Lạm phát sẽ phá hoại giá trị đồng tiền. Đó là những gì chúng ta đã được học trong các thời kỳ lạm phát cao. Do vậy, chỉ duy trì thanh khoản vừa đủ chi tiêu trong bối cảnh lạm phát cao là điều cần làm.  Tuy nhiên, đầu tư gì trong bối cảnh giá tài sản đều ở mức cao kỷ lục và rủi ro FED sớm cắt giảm chương trình kích thích kinh tế có thể sẽ tác động tiêu cực tới giá của các tài sản đang được NĐT sử dụng rất nhiều đòn bẩy.

 

Một số ý tưởng dưới đây có thể sẽ hữu ích với các bạn:

1/ Mua những  gì có số lượng hữu hạn mà nhiều người có nhu cầu (công cụ store values) : Vàng, bất động sản tốt là những công cụ truyền thống.

2/ Mua những gì tăng trưởng rất nhanh mà lạm phát cao cũng không sợ vì tốc độ tăng trưởng cao sẽ bất chấp lạm phát: Ở Việt Nam cơ bản không có loại doanh nghiệp này khi mà hàm lượng chất xám trong nền kinh tế chưa cao. Trong bối cảnh đó, crypto currencies có thể là lựa chọn thú vị cho thời gian tới.  Bitcoin là một giải pháp mới khá thú vị vì vừa có tính chất store values và vừa có tính chất tăng trưởng của hệ thống crypto (tất nhiên là cũng có các rủi ro đáng kể đi kèm)

3/ Mua những gì tạo ra cashflow trong lạm phát: Cách truyền thống để hedge lạm phát là mua hàng hóa. Các DN sẽ cần tích trữ nhiều nguyên liệu sản xuất hơn đề phòng giá tăng và điều này tạo nên vòng xoay đẩy giá nguyên liệu sản xuất trong lạm phát. Những ngành dịch vụ trong hệ sinh thái cung cấp nguyên liệu đầu vào cho sản xuất như logistic, cảng… cũng sẽ được hưởng lợi khi vòng quay tiền tăng lên. Mua hàng hóa qua sàn giao dịch hàng hóa yêu cầu đòn bẩy lớn và phức tạp với các NĐT không chuyên. Mua biz qua cổ phiếu có thể là một lựa chọn dễ làm hơn. Việc cần làm là lọc ra các cổ phiếu có mức định giá hợp lý và đang được hưởng lợi bởi chu kỳ kinh tế hồi phục.

 

Good luck and stay safe !