Gần đây LeoX ít viết các bài về chủ đề cuộc sống và tinh thần. Không phải không có gì để viết, thực ra là rất nhiều thứ muốn viết vì mấy năm nay chiêm nghiệm được ra rất nhiều điều, toàn những điều bấy lâu nay vẫn băn khoăn tự hỏi mãi giờ mới có lời giải đáp. Dịp đầu xuân năm mới này có lẽ là dịp thích hợp nhất để viết một bài viết như vậy mọi người nhỉ?
Điều mà LeoX vẫn băn khoăn rất nhiều từ hồi ngoài 30 tuổi là mục đích cuộc sống của mình là gì ? Là kiếm thật nhiều tiền thì không phải, vì dù có nhiều tiền hơn nữa thì nhu cầu của mình cũng vẫn chỉ có vậy. Quả thực là chưa bao giờ từng đam mê những thứ long lanh sang chảnh mang trên người chỉ để cho người khác ngắm. Hầu hết các lựa chọn đều chú trọng đến cảm nhận của bản thân, mặc có cảm thấy thoải mái dễ chịu không, có thực sự cần thiết hay không? Có mang lại vướng bận, lệ thuộc nào về mặt tinh thần hay không?
Nhưng đó là mình thôi, chứ đâu phải ai cũng vậy? Và cũng chả phải là đúng sai gì ở đây cả cả vì mỗi người chỉ có 1 cuộc đời để trải nghiệm nó theo ý thích của mình. Nhưng rồi trong suy nghĩ miên man, LeoX lại tự đặt ra câu hỏi, vậy nếu nhu cầu nào của con người cũng lần lượt được thỏa mãn thì sẽ như thế nào nhỉ ? Liệu con người có hạnh phúc hơn không? Hay đến khi chai sạn với các kích thích sẽ phải đi tìm kiếm 1 loại kích thích cao độ hơn? Giống kiểu trò chơi giữa cái sống và cái chết như trò chơi con mực trong Squid game chẳng hạn?
Thế giới nơi mọi ham muốn của con người đều được thỏa mãn có lẽ sẽ không phải thế giới thiên đường như con người vẫn tưởng. Thí nghiệm mang tên “thiên đường chuột” có lẽ sẽ minh họa được những mặt trái của cuộc sống muốn gì được nấy. Thí nghiệm khoa học này quan sát và phân tích hành vi của xã hội chuột trong một thế giới nhân tạo một môi trường sống hoàn hảo, nơi thức ăn có sẵn và không bị đe dọa bởi kẻ săn mồi hay bệnh tật. Rất lạ là, tại đây bầy chuột thay vì tận hưởng cuộc sống như thiên đường lại có biểu hiện tha hóa hành vi cùng những những vấn đề nghiêm trọng về tinh thần, cuối cùng dẫn đến sự diệt vong của xã hội chuột.
Thế nên, nếu như còn nhiều mong muốn chưa được thỏa mãn, còn nhiều thứ phải phấn đấu dài mới có được thì hãy thấy rằng ở một khía cạnh tích cực khác thì bạn vẫn chưa tiêu xài hết nguồn vui của mình, vẫn còn có nhiều điều để bạn muốn tiến bước và háo hức khi đạt được.
Còn nếu có may mắn được sống ở điều kiện vật chất dư thừa mà mọi mong muốn đều có thể dễ dàng được thỏa mãn, thì cũng hãy nhớ tiêu xài nó một cách dè xẻn, không phải để tiết kiệm tiền vì có lẽ ở điều kiện đó bạn chả thiếu, mà để tiết kiệm nguồn vui và tránh bị kích thích đến chai sạn vô cảm.
Nhiều người lớn giờ nhìn lũ trẻ háo hức vì được cái kẹo mà tự hỏi sao mình không còn vui nổi với những niềm vui nho nhỏ như xưa nữa.
Phần lớn thời gian cuộc đời chúng ta dành cho việc kiếm tiền và tiêu tiền nhưng cũng không thực sự biết bao nhiêu là đủ. Người có ít thấy khổ sở, người có nhiều thấy cạn niềm vui, người có vừa vừa thì muốn có thêm. Vậy chắc người biết đủ là hạnh phúc? Có vẻ như là thế. Nhưng ranh giới giữa biết đủ và AQ an phận nó mong manh lắm lắm. Nếu thế nào cũng thấy đủ thì chả nhất thiết phải làm gì, chả có động lực gì để phấn đấu, để tiến lên phía trước, để sống một cuộc đời ý nghĩa và đáng sống. Vậy hạnh phúc chân thật nằm ở đâu?
LeoX đã có tới 3 phiên bản câu trả lời khác nhau cho câu hỏi này. Mỗi phiên bản là một sự vỡ òa của nhận thức mới.
Phiên bản thứ nhất, LeoX tin rằng hạnh phúc là ở biết đủ, là nhận thức được những giá trị chân thật để không theo đuổi những thứ hư ảo, là dành thời gian để SỐNG chứ không phải để lao lực kiếm tiền rồi lại cuống quýt tiêu tiền để đáp ứng những ham muốn mới liên tục để thỏa mãn bản ngã. Nó không sai, nhưng không đủ. Để sống là như thế nào? Giả sử bạn được lo hết cơm ăn ba bữa thịnh soạn, quần áo đủ đầy chỉ để sống, bạn sẽ tận hưởng cuộc sống đó được trong bao lâu? Nó không dễ như ta tưởng. Ngay cả những người đã buông bỏ và tu hành, họ cũng không chỉ ở đó ăn ba bữa và sống. Có những người dành cả cuộc đời quay mặt vào tường tu tập để đạt đến cảnh giới giác ngộ, cũng có những người mang hiểu biết về cuộc đời để đưa đường chỉ lối, gỡ khổ cho chúng sinh. Họ đều có một mục đích một hành trình nào đó chứ không phải chỉ là sống, sống để “cơm ăn ba bữa quần áo mặc cả ngày”.
Từ đó LeoX rút ra phiên bản thứ hai của câu trả lời: hạnh phúc chính là hành trình. Câu trả lời này nghe rất đúng. Không phải tự nhiên câu nói “Happiness is a journey, not a destination” lại phổ biến đến thế dù không phải ai cũng ngấm và thấm.Tu tập theo đó cũng là một hành trình nhưng có lẽ không phải (hoặc chưa phải) là hành trình dành cho tất cả mọi người. Miễn là bạn enjoy hành trình bạn đi mỗi ngày để sống với nó là được bởi mỗi chúng ta, không phải ai cũng sinh ra có thể tu tập để đạt được tới giác ngộ hay vô ngã.
Như LeoX tự thấy mình không thể, đọc sách triết học, phật giáo, đọc gì cũng thấy hiểu thấy thấm. Nhưng lúc thực hành tự bản thân mình thấy mình không sinh ra để đạt được cảnh giới ấy nên đôi khi có cảm giác bị mắc kẹt. Bộ não của mình vốn thiên hướng mạnh về phân tích, đánh giá, đưa ra quan điểm và phán đoán. Nó không muốn và cũng không nên ngơi nghỉ vì lúc đó nó trở nên hữu ích. Mỗi chúng ta đều có ích cho cuộc đời theo một cách riêng.
Ơ nhưng hành trình nào dành cho tôi? Hạnh phúc là hành trình, nhưng hành trình nào mới được chứ? Câu hỏi này đưa LeoX đến với phiên bản thứ 3 của câu trả lời. Làm thế nào để tìm được hành trình cho mình? Có hai con đường để đến với hạnh phúc chân thật, một là tu tập để đến thế giới vô ngã và giải thoát. Con đường này không phải ai cũng làm được. Con đường thứ hai dễ đạt tới hơn và dành cho phần lớn chúng ta, đó là DEVOTION – Sự tận tụy, tận tâm. Một bà mẹ tận tụy vì đứa con của mình, hay một người sùng đạo tận tâm cho đạo – đó là ví dụ cho devotion.
Devotion thì liên quan gì ? Khi có cái gì đó để mình tận tâm tận tụy với, con người ta thường ít lo lắng sợ hãi. Đó thường là vì cái gì đó hay ai đó mà mình coi lớn hơn bản thân mình, vượt lên trên cái bản ngã và sự ích kỷ của bản thân. Như là một người mẹ vì đứa con mình có thể sẵn sàng nhảy vào lửa, hay một người sùng đạo có thể vì đạo mà đi vào cửa tử. Họ sẵn sàng trải qua khó khăn, rủi ro vì devote cho ai đó và đáng ngạc nhiên là không phải với sự sợ hãi mà với niềm hạnh phúc. Đó là một hình ảnh ví dụ đời thường để ai cũng cảm thấy được ý nghĩa của từ devotion. Trên thực tế thì nó không hẳn có ý nghĩa là hi sinh, bạn có thể devote cho ai đó hay cái gì đó ví dụ như một sứ mệnh hay một đam mê.
Xưa kia ở bển có anh em nhà Wright devote cả cuộc đời mình cho sứ mệnh giúp con người có thể bay lên bầu trời – công việc của họ chính là tiền đề cho phát minh về máy bay sau này. Ngày nay ở bển có Elon Musk – devote cuộc đời cho việc tìm kiếm hành tinh sự sống ngoài trái đất cho loài người, bất chấp rủi ro. Ở Việt Nam thì có bác Vượng, devote cho sứ mệnh cắm cờ Việt Nam trên bản đồ thương hiệu thế giới. Vì devotion cho những mục tiêu đó mà họ không sợ, dù những gì họ làm đều rất nhiều rủi ro.
Anh em nhà Wright dồn hết tài sản vào món trò chơi máy bay. Elon Musk 3 lần phóng tên lửa hỏng cận kề nguy cơ phá sản. Bác Vượng bán nhiều mảng kinh doanh để dồn tiền gồng lỗ với Vinfast. Nếu chỉ quan tâm đến tiền liệu họ có nên chấp nhận những rủi ro lớn như vậy không? Tiêu gì cho hết được chỗ tài sản đó mà phải lao lực kiếm thêm? Đó chắc chắn không phải vì tiền, đó là vì họ đang devote cho những mục tiêu lớn hơn bản thân mình. Devotion giúp họ không sợ hãi. Và chính việc không sợ hãi giúp họ thành công. Nếu mục tiêu của họ là tôi muốn thành công, tôi muốn giàu có như đa phần chúng ta, thì có lẽ họ đã không đến được cái ngưỡng như họ bây giờ. Thành công, giàu có là hệ quả của devotion chứ không phải cái mục tiêu nguyên thủy ban đầu.
Nói gì to tát vậy, tôi không phải Elon Musk, cũng chả phải bác Vượng. Tôi chỉ là một cá nhân bình thường lo cho bản thân mình còn chưa xong, lo gì đến những sứ mệnh lớn lao hay cho người khác? Có ai đọc đến đây đang nghĩ vậy không? Thật ra cũng không sai, nhưng quy luật của vũ trụ luôn là phải tạo trái ngọt cho người khác rồi bạn mới nhận được cái bạn khát khao. Chả thế mà trong mấy chuyện chưởng của Kim Dung, cứ những ai sống chết muốn thành bá chủ thiên hạ với đệ nhất võ lâm thì thường lại không đạt được điều mình muốn. Điều này nằm ở khắp ngóc ngách của đời sống, nắm cát càng muốn nắm chặt lại càng làm rơi vãi, yêu nhau quá càng ràng buộc lại càng đánh mất hạnh phúc, rơi xuống bùn càng giãy muốn lên lại càng lún xuống.
Đúng là mỗi chúng ta không phải ai cũng sinh ra để làm những thứ lớn lao, giải những bài toán của nhân loại, nhưng quanh ta có rất nhiều những thứ khác để devote for. Một nhà giáo có thể devote cho những học trò của mình, từ đó nghĩ ra những cách thức truyền tải sáng tạo và hiệu quả. Một người lao động có thể devote cho sứ mệnh của công ty mà họ làm cho từ đó say mê công việc vì biết rằng họ đang là 1 mảnh ghép của mục tiêu lớn. Một người bán hàng có thể devote cho sứ mệnh kinh doanh những sản phẩm có tâm và vì khách hàng. Một nhạc sĩ hay họa sĩ devote cho những tác phẩm của mình quên ăn quên ngủ mà không vì nhẩm tính xem bán nó được bao nhiêu tiền. Khi ta devote mình cho thứ gì đó, ta sẽ say mê cống hiến vì nó, sẽ enjoy hành trình và háo hức mỗi ngày, và quan trọng nhất là tinh thần đương đầu với cái khó, không sợ hãi. Thành công, tiền bạc sẽ tìm đến ta như hệ quả nhưng quan trọng nhất mỗi ngày với ta đã là một trái ngọt rồi.
Không phải mỗi chúng ta đều có thể đạt tới hạnh phúc chân thật nhờ dẹp bỏ bản ngã, đến trạng thái vô ngã vô ưu. Nhưng mỗi chúng ta đều có thể đến được với hạnh phúc chân thật nhờ mang giá trị và tài năng của mình để cống hiến và tạo trái ngọt cho đời. Những dòng chia sẻ dài dòng này đến từ quá trình LeoX tự đặt câu hỏi và tìm kiếm câu trả lời cho mình để tìm được định hướng cho một giai đoạn mới của cuộc đời. May mắn là đã tìm ra điều gì mình devote for. Có lẽ vì thế mà không sợ hãi cũng chả lo lắng gì, cứ làm thôi. Chúc cho những ai đang đọc bài viết này đều tìm thấy điều mình muốn tận tâm tận tụy với nó mỗi ngày. Ta sống một đời có ích, cũng là mang trái ngọt lại cho chính bản thân mình.
Happy new year tới tất cả thành viên của leox.vn nhé. Chúc các bạn năm mới bình an và tràn đầy năng lượng.
